Menselijkerwijze lijkt vijandsliefde niet
mogelijk. Je kan en mag niet vragen aan een mens om zijn of haar vijand graag
te zien. Zeker niet als die vijand weigert schuld te bekennen en veel kwaad (heeft)
verricht en dit wellicht zal blijven doen.
Zijn wij mensen dan veroordeeld tot haat?
Een tijd geleden las ik “Terra Alta”, een
schitterende roman/detective van de Spaanse schrijver Javier Cercas. Haat is
een rode draad doorheen dit verhaal. Olga, een van de hoofdpersonnages, zegt er
het volgende: Iemand haten is net als het opdrinken van een glas met vergif en
geloven dat je daardoor diegene die je verafschuwt gaat doden.
Wie zich laat meeslepen door haat, anders gezegd, dreigt
zichzelf te straffen.
Is er dan geen hoop?
Het getuigenis van Jezus gaat lijnrecht in
tegen wat de meeste mensen als normaal beschouwen. Hij ervaart de vijandsliefde
wel degelijk. In gruwelijke omstandigheden: terwijl Hij, onschuldig, hangt te
sterven aan een kruis en zijn moordenaars niet het minste teken van berouw
tonen.
Ik denk, preciezer, ik hoop en geloof dat dit raakt aan
de kern van de Blijde Boodschap die het Evangelie is. Dat liefde toch mogelijk
is. Altijd. Dat het liefde is die de mens verlost van het kwaad. Dus ook van haat.
Niet door hard op je tanden te bijten. Wel als een geschenk dat je kan
ontvangen. Pure genade. Het enige wat je zelf daarvoor kan doen is proberen je ervoor open te
stellen. Het niet a priori uitsluiten. Erom vragen of ernaar verlangen in je gebed. Of alvast beginnen met vragen
om erom te kunnen vragen, verlangen om ernaar te mogen verlangen.
Op een bepaald ogenblik kan het dan gebeuren
dat je vaststelt dat het gebeurt. Dat het je gegeven wordt los te laten. Dat de
boeien van de haat doorbroken worden. Dat je bevrijd wordt van die knagende pijn. Je kan verder met je leven.
Voor alle duidelijkheid. Vijandsliefde is geen uitnodiging tot vergeten of de andere kant uit te kijken. Het wil niet zeggen dat een land zich niet mag verdedigen tegen een onterechte aanval. Het gaat er ook niet om onaanvaardbaar kwaad te bagatelliseren of te bedekken met de mantel van de liefde. Integendeel. Liefde maakt net mogelijk om ten diepste te kennen. Ook de waarheid. Want die bevrijdt.
Vijandsliefde laat echter toe dat het eigen hart door dat kwaad niet wordt vergiftigd.
Acht ik mezelf in staat tot
vijandsliefde? Ik denk het niet. Maar de ervaring heeft me wel geleerd dat het mij
kan gegeven worden.
Nikolaas Sintobin sj
