Enkele dagen geleden werd het volgende bericht verspreid door het Vaticaan: alles van de Synode zal vallen onder het “pauselijk geheim”. De debatten van de plenaire zittingen van de komende Synode over de Synodaliteit zullen wellicht niet toegankelijk zijn voor de pers. Sterker nog, aan al de deelnemers zal een stikte zwijgplicht worden opgelegd. Dit zou zowel gaan over wat de deelnemers zeggen, hun stemgedrag als de thema’s die worden besproken. De reden die wordt opgegeven is die van de sereniteit van de debatten.
In de sociale media las ik nogal wat verwonderde, preciezer, ontstemde reacties van vaticanologen. Voor hen is dat inderdaad geen leuk nieuws. Sommigen vrezen bovendien dat het effect net omgekeerd zal zijn en dat dit aanleiding zal geven, tijdens de Synode, tot de wildste speculaties.
Zelf lijkt dit me een goed idee. Ik denk dat het alles te maken heeft met de methode van de gemeenschappelijke onderscheiding, de motor van de werkzaamheden van de Synode. De voorbije jaren heb ik meermaals deelgenomen aan processen van gemeenschappelijke onderscheiding. Laatst nog voorbije zomer, 10 dagen lang, met 200 mensen uit de hele wereld. Typisch voor zo’n dynamiek is dat het gepaard gaat met sterke ups en downs: afwisseling van hoop en wanhoop, vreugde en droefheid, passie en verlamming. De ervaring heeft geleerd dat dit net teken is van de werking van de Geest die bevestigt maar ook in vraag stelt en steeds weer zekerheden in vraag stelt. Zowel individueel als collectief.
Die afwisseling van stemmingen is niet comfortabel. Ze kan verwarrend zijn, ook als je vertrouwd bent met gemeenschappelijke onderscheiding. Vandaar dat de begeleiding van het proces door een team van betrokken experten zo belangrijk is. Het betekent ook dat je pas echt kan weten hoe de Geest gesproken heeft aan het einde van het gebeuren. Berichtgeving over wat er gebeurt gedurende het soms verbazingwekkende waaien van Gods Geest is daarom bijna onmogelijk en wellicht niet zinvol.
Ik vermoed dat het om die reden is dat paus Franciscus, zelf groot expert in onderscheiding, gekozen heeft voor deze radicale en niet populaire maatregel.
Nikolaas Sintobin sj
Hieronder hoor je medebroeder Jos Moons sj op heldere en eenvoudige wijze enkele basisprincipes uitleggen van synodaliteit
