Franciscus verschilt veel van Trump. Dat is maar goed ook.
Nogal wat mensen reageren ontgoocheld op de recente pennenvrucht van de paus. Ze menen uit Querida Amazonia te kunnen afleiden dat hij gehuwde priesters afwijst. Langs de andere kant lees ik dat sommigen er een verdieping van de kerkelijke leer inzake het priestercelibaat in ontwaren. Zou Franciscus dan nog maar eens “verwarring” geschapen hebben?
De lectuur van het nieuwe document van Franciscus lijkt me te tonen dat beide interpretaties naast de kwestie zijn. Ze vinden niet de minste steun in de tekst. Niet wat de aanpak van de paus betreft en evenmin wat zijn argumentatie aangaat.
Zelf had ik gehoopt dat Franciscus zijn uitdrukkelijk fiat zou geven voor de wijding van de viri probati. Toch ben ik enthousiast over deze exhortatie. Ik vind ze uitdagend en hoopvol.
In dit Trump-tijdperk zijn we gewoon geworden aan onmiddellijk, reactief optreden vanuit een conflictlogica. Zo niet Franciscus. Het is de taak van de Pontifex (letterlijk bruggenbouwer) te onderscheiden in welke richting de RKK verder moet. Hij is hierbij geen rekenschap verschuldigd aan de publieke opinie, hoe belangrijk ook. Wel aan God. Zijn inspiratiebron is niet wat de meerderheid van het gelovige volk op dit ogenblik verlangt, hoe belangrijk ook. Wel, zo geloven katholieken, wat de Heilige Geest hem ingeeft te doen.
Omtrent de wijding van gehuwde mannen bestaan op dit ogenblik erg verschillende, om niet te zeggen conflictuele visies in de RKK. Voor Franciscus is dit een aanwijzing dat de vraag vanuit nog uit te vinden, nieuwe perspectieven dient benaderd te worden. Een goede oplossing van een conflict, zo stelt hij (nr. 104) doet recht aan de verschillende standpunten. Die is er nog niet. Bijgevolg kan de knoop niet worden doorgehakt in termen van ja of neen.
De algemene teneur van de tekst lijkt me duidelijk te maken dat Franciscus tot die conclusie komt met spijt in het hart. Niet alleen prijst hij uitdrukkelijk het einddocument van de synode over de Amazone – de aanbeveling over de wijding van viri probati incluis. In zijn eigen tekst stelt hij bovendien dat inculturatie nodig is om het priesterschap aan te passen aan de bijzondere noden van de Amazone. Zo ook merkt hij op dat het priesterambt verschillende vormen aanneemt in verschillende delen van de wereld en dat het niet monolithisch is.
Het laatste woord in dit dossier is niet gezegd. De richting is wel aangegeven.
