De Civiltà Cattolica is het tijdschrift van de
Italiaanse jezuïeten dat functioneert als officieuze spreekbuis van het
Vaticaan. In zijn editoriaal dd 15 maart publiceert het een omschrijving van
het pontificaat van Franciscus in zeven kenmerken. Op de nieuwswebsite Zenit
werd een samenvatting (http://www.zenit.org/fr/articles/les-sept-traits-du-pontificat-selon-la-civilta-cattolica)
hiervan gepubliceerd. Ik heb ze voor u
vertaald.
Italiaanse jezuïeten dat functioneert als officieuze spreekbuis van het
Vaticaan. In zijn editoriaal dd 15 maart publiceert het een omschrijving van
het pontificaat van Franciscus in zeven kenmerken. Op de nieuwswebsite Zenit
werd een samenvatting (http://www.zenit.org/fr/articles/les-sept-traits-du-pontificat-selon-la-civilta-cattolica)
hiervan gepubliceerd. Ik heb ze voor u
vertaald.
1. “Een profetisch pontificaat”: Paus
Franciscus is een “paus van het Tweede Vaticaans Concilie”. Hij weet hoe het
Evangelie te lezen in het licht van de hedendaagse ervaring”. Vanuit dit
perspectief nodigt hij de Kerk uit om een “Samaritaanse Kerk” te zijn, een Kerk
als een “veldhospitaal”, een Kerk die een “huis voor allen” wil zijn.
Franciscus is een “paus van het Tweede Vaticaans Concilie”. Hij weet hoe het
Evangelie te lezen in het licht van de hedendaagse ervaring”. Vanuit dit
perspectief nodigt hij de Kerk uit om een “Samaritaanse Kerk” te zijn, een Kerk
als een “veldhospitaal”, een Kerk die een “huis voor allen” wil zijn.
2. Het gaat ook
over een “pontificaat van ontmoeting”:
Paus Franciscus wil investeren in de kwaliteit van de communicatie tussen de Kerk
en de mensen. Het is zoals “een bisschop temidden van zijn mensen”. Hij “zendt
niet zomaar booschappen uit die de anderen enkel maar moeten aanhoren”. Hij
organiseert eerder “communicatieve happenings” om zo ”diegene die hij voor zich
heeft actief tot betrokken partij te maken”.
over een “pontificaat van ontmoeting”:
Paus Franciscus wil investeren in de kwaliteit van de communicatie tussen de Kerk
en de mensen. Het is zoals “een bisschop temidden van zijn mensen”. Hij “zendt
niet zomaar booschappen uit die de anderen enkel maar moeten aanhoren”. Hij
organiseert eerder “communicatieve happenings” om zo ”diegene die hij voor zich
heeft actief tot betrokken partij te maken”.
Voor de Civiltà
Cattolica is dit ten gronde een houding van “nederigheid”: de houding van hem
“die de anderen nabij kan zijn”. De “cultuur van de ontmoeting” waarnaar de
Paus verlangt is gegrondvest in de “bereidheid om te ontvangen en niet enkel om
te geven”. Immers “iedereen is drager van waardevolle dingen en allen,
jongeren, volwassenen en senioren, christenen, niet-gelovigen en anders-gelovigen
zijn geroepen om elkaar te ontmoeten.”
Cattolica is dit ten gronde een houding van “nederigheid”: de houding van hem
“die de anderen nabij kan zijn”. De “cultuur van de ontmoeting” waarnaar de
Paus verlangt is gegrondvest in de “bereidheid om te ontvangen en niet enkel om
te geven”. Immers “iedereen is drager van waardevolle dingen en allen,
jongeren, volwassenen en senioren, christenen, niet-gelovigen en anders-gelovigen
zijn geroepen om elkaar te ontmoeten.”
“Voor
Bergoglio, zo stipt de tekst aan, betekent in dialoog treden dat je samen iets
doet, dat je streeft naar eenzelfde doel.”
Bergoglio, zo stipt de tekst aan, betekent in dialoog treden dat je samen iets
doet, dat je streeft naar eenzelfde doel.”
3. Het derde
kenmerk is dat van een “dramatisch
pontificaat”, dat voortkomt uit de spiritualiteit van de heilige Ignatius
van Loyola. Het editoraal merkt op dat er bij de Paus “een niet te ontkennen
dimensie van strijd” bestaat, eigen aan de “christelijke modus vivendi”.
Immers, het christelijk leven is “een gevecht tegen de mondaniteit en tegen de demon”.
kenmerk is dat van een “dramatisch
pontificaat”, dat voortkomt uit de spiritualiteit van de heilige Ignatius
van Loyola. Het editoraal merkt op dat er bij de Paus “een niet te ontkennen
dimensie van strijd” bestaat, eigen aan de “christelijke modus vivendi”.
Immers, het christelijk leven is “een gevecht tegen de mondaniteit en tegen de demon”.
Maar, zo het
waar is dat Paus Franciscus meerdere malen de demon heeft genoemd, het is ook
zo dat hij mensen nooit “diaboliseert”, preciseert de tekst. Bovendien, “wordt de strijd steeds verzacht
door de zekerheid dat het de Heer is die het laatste woord heeft over het leven
van de wereld” en “is de belangrijkste ervaring barmhartigheid”.
waar is dat Paus Franciscus meerdere malen de demon heeft genoemd, het is ook
zo dat hij mensen nooit “diaboliseert”, preciseert de tekst. Bovendien, “wordt de strijd steeds verzacht
door de zekerheid dat het de Heer is die het laatste woord heeft over het leven
van de wereld” en “is de belangrijkste ervaring barmhartigheid”.
4. Het
ponticaat van Franciscus is ook “een pontificaat
van onderscheiding”. Het wordt gekenmerkt door “een innerlijke houding die
het mogelijk maakt om God te vinden daar en waar Hij wil gevonden worden, en
niet enkel binnen mooi afgetekende lijntjes.”
ponticaat van Franciscus is ook “een pontificaat
van onderscheiding”. Het wordt gekenmerkt door “een innerlijke houding die
het mogelijk maakt om God te vinden daar en waar Hij wil gevonden worden, en
niet enkel binnen mooi afgetekende lijntjes.”
De Paus “deinst
niet terug voor de ambiguïteit van het leven en gaat er met moed tegen aan”: in
deze wereld “die steeds in beweging is”
werken de gebruikelijke criteria om ondescheid te maken tussen wat belangrijk
is en wat niet belangrijk is niet langer. Het leven van de Geest hanteert
“andere criteria”. Daarom is het nodig dat “de handelingen en de beslissingen
gepaard gaan met een aandachtige, meditatieve, biddende lectuur van de tekenen
des tijds die zich om het even waar kunnen aandienen”.
niet terug voor de ambiguïteit van het leven en gaat er met moed tegen aan”: in
deze wereld “die steeds in beweging is”
werken de gebruikelijke criteria om ondescheid te maken tussen wat belangrijk
is en wat niet belangrijk is niet langer. Het leven van de Geest hanteert
“andere criteria”. Daarom is het nodig dat “de handelingen en de beslissingen
gepaard gaan met een aandachtige, meditatieve, biddende lectuur van de tekenen
des tijds die zich om het even waar kunnen aandienen”.
5. Vijfde kentrek: “Het pontificaat
van het onvolledige denken”, van het “open denken”: de Paus heeft geen
“theoretisch en abstract programma dat hij wil toepassen op de geschiedenis”.
Evenmin heeft hij een “a priori visie”. Hij heeft wel een “bedoeling”, een
doorleefde ervaring die verwijst “naar periodes, plaatsen, mensen”, die “beetje
bij beetje vorm krijgt en zich concreet vertaalt.”
van het onvolledige denken”, van het “open denken”: de Paus heeft geen
“theoretisch en abstract programma dat hij wil toepassen op de geschiedenis”.
Evenmin heeft hij een “a priori visie”. Hij heeft wel een “bedoeling”, een
doorleefde ervaring die verwijst “naar periodes, plaatsen, mensen”, die “beetje
bij beetje vorm krijgt en zich concreet vertaalt.”
Anders gezegd,
zijn wijze van doen “staat in dialoog met de werkelijkheid, zoekt een plaats in
de mensengeschiedenis, ontwikkelt zich in de tijd”, langs “een open weg, een weg
die zich opent naarmate je erop wandelt”. Zoals hij het schreef in Evangelii
Gaudium, je dient niet ”van het
pauselijk leergezag definitieve en volledige uitspraken te verwachten over alle
vragen aangaande de Kerk en de wereld” (EG
16). Immers, “noch de Paus, noch de Kerk hebben het monopolie over de
interpretatie van de maatschappelijke werkelijkheid of over het voorstellen van
oplossingen voor de hedendaagse problemen”. (EG 184).
zijn wijze van doen “staat in dialoog met de werkelijkheid, zoekt een plaats in
de mensengeschiedenis, ontwikkelt zich in de tijd”, langs “een open weg, een weg
die zich opent naarmate je erop wandelt”. Zoals hij het schreef in Evangelii
Gaudium, je dient niet ”van het
pauselijk leergezag definitieve en volledige uitspraken te verwachten over alle
vragen aangaande de Kerk en de wereld” (EG
16). Immers, “noch de Paus, noch de Kerk hebben het monopolie over de
interpretatie van de maatschappelijke werkelijkheid of over het voorstellen van
oplossingen voor de hedendaagse problemen”. (EG 184).
6. Het
pontificaat van Paus Franciscus getuigt ook van “spanning tussen de geest en de instelling”: “De Kerk moet de
ongrijpbare vrijheid van het Woord aanvaarden dat op zijn manier efficiënt is,
en wel op heel uiteenlopende manieren. Zodoende overstijgt het ons, gaat het
voorbij aan onze voorspellingen en stuurt het onze schema’s in de war.” (EG 22).
Deze spanning is tevens een spanning tussen de Kerk als “pelgrimerend volk” en
de Kerk als “instelling”. Het is deze tegenstelling, zo meent de Civiltà
Cattolica, die “de reflectie van Franciscus inspireert aangaande wat hij “de bekering
van het pausdom” (EG 32) noemt.
pontificaat van Paus Franciscus getuigt ook van “spanning tussen de geest en de instelling”: “De Kerk moet de
ongrijpbare vrijheid van het Woord aanvaarden dat op zijn manier efficiënt is,
en wel op heel uiteenlopende manieren. Zodoende overstijgt het ons, gaat het
voorbij aan onze voorspellingen en stuurt het onze schema’s in de war.” (EG 22).
Deze spanning is tevens een spanning tussen de Kerk als “pelgrimerend volk” en
de Kerk als “instelling”. Het is deze tegenstelling, zo meent de Civiltà
Cattolica, die “de reflectie van Franciscus inspireert aangaande wat hij “de bekering
van het pausdom” (EG 32) noemt.
7. Ten slotte,
zevende en laatste kenmerk: “een
pontificaat van de grenzen en van de uitdagingen”: het komt erop aan om “te
vertoeven aan de grenzen”. Maar vooral om te zoeken “hoe je vandaag het
Evangelie kan verkondigen aan alle mensen, hoe ze ook in het leven staan”.
zevende en laatste kenmerk: “een
pontificaat van de grenzen en van de uitdagingen”: het komt erop aan om “te
vertoeven aan de grenzen”. Maar vooral om te zoeken “hoe je vandaag het
Evangelie kan verkondigen aan alle mensen, hoe ze ook in het leven staan”.
“De Kerk is
niet enkel “vuurtoren”, maar ook “fakkel” die optrekt met de mensen; die licht
geeft, soms vooraan, soms in het midden, soms achteraan om te vermijden dat
iemand achter blijft.
niet enkel “vuurtoren”, maar ook “fakkel” die optrekt met de mensen; die licht
geeft, soms vooraan, soms in het midden, soms achteraan om te vermijden dat
iemand achter blijft.
Wat mogen we
verwachten voor de toekomst? Volgens de Civiltá Cattolica biedt de toespraak
van Paus Franciscus gericht tot de Congregatie van de bisschoppen dd 27.2.14
een antwoord: “We kunnen ons dus een herder inbeelden die zijn kudde wil leiden
niet waar hij het wil maar waar de Heer het wil, langs een weg die niet altijd
voorspelbaar is en die evenmin kan afgeleid worden van onze verlangens of
angsten en waarop je de moed zult moeten hebben om “in gesprek” te gaan met
God, naar het voorbeeld van Mozes.”
verwachten voor de toekomst? Volgens de Civiltá Cattolica biedt de toespraak
van Paus Franciscus gericht tot de Congregatie van de bisschoppen dd 27.2.14
een antwoord: “We kunnen ons dus een herder inbeelden die zijn kudde wil leiden
niet waar hij het wil maar waar de Heer het wil, langs een weg die niet altijd
voorspelbaar is en die evenmin kan afgeleid worden van onze verlangens of
angsten en waarop je de moed zult moeten hebben om “in gesprek” te gaan met
God, naar het voorbeeld van Mozes.”
